Fot.: pexels.com
Autor: Pawel Szlucho, Rechtsanwalt
Wynagrodzenie ryczałtowe to – co do zasady – z góry określona i zaakceptowana przez obie strony kontraktu kwota przewidziana za wykonanie całości robót. Nie ma tutaj znaczenia faktyczny nakład pracy, jaki był konieczny do ukończenia zlecenia. Wykonawca zobowiązany jest do wykonania wszelkich robót głównych i pobocznych niezbędnych do osiągnięcia ustalonego wyniku. Wyjątek stanowią prace dodatkowe, które mają związek ze zmianą projektu. Mimo pozornej prostoty tego sposobu wynagradzania, generuje on więcej konfliktów, niż inne metody rozliczeń. W przypadku umowy o wynagrodzenie kosztorysowe strony zwykle spierają się o ilość wykonanych robót, a dowód stanowi stwierdzenie stanu faktycznego np. poprzez zasięgnięcie opinii rzeczoznawcy, co jest stosunkowo proste. Natomiast spór w przypadku wynagrodzenia ryczałtowego oscyluje zazwyczaj wokół tego, czy dane roboty były objęte ryczałtem, czy też konieczne jest wypłacenie za nie wykonawcy dodatkowego wynagrodzenia. Rozwiązanie tego konfliktu zależy od uwarunkowań prawnotechnicznych i jest zazwyczaj skomplikowaną materią. Ze względu na spore ryzyko ekonomiczne, z którym wiąże się wynagrodzenie ryczałtowe, jest ono raczej polecane doświadczonym przedsiębiorstwom. Przed ustaleniem wynagrodzenia ryczałtowego przedsiębiorca powinien dogłębnie zapoznać się z dokumentacją projektową, by trafnie oszacować nakład i rozmiar prac i szczególnie dokładnie sporządzić kalkulację wynagrodzenia ryczałtowego. Z racji tego, że ustalony ryczałt nie podlega korekcie, przedsiębiorca ponosi ewentualne ryzyko wzrostu ilości prac jednostkowych, których wcześniej nie przewidział tak, aby osiągnąć ustalony efekt. Nie dotyczy to naturalnie wzrostu wymiaru prac jednostkowych spowodowanych zmianą projektu budowlanego przeprowadzoną z polecenia inwestora lub spowodowanych zarządzeniem dodatkowych i w umowie nieprzewidzianych prac. W przypadku, gdy wykonawca nie jest w stanie w chwili zawierania umowy o wynagrodzenie ryczałtowe końcowo oszacować, jaki nakład będzie konieczny do wykonania zleconej pracy, wówczas zalecane jest, aby w celu zmniejszenia ryzyka, ustalić w kontrakcie odrębny sposób obliczania wynagrodzenia rzeczonych prac np. poprzez częściowe wynagrodzenie kosztorysowe i w ten sposób wyodrębnić ryzykowne pozycje z zakresu ryczałtu.
Umowa o wynagrodzenie ryczałtowe może przybierać różne formy. Do najważniejszych rodzajów wynagrodzenia ryczałtowego zalicza się globalne wynagrodzenie ryczałtowe (tzw. „Globalpauschalvertrag”) oraz szczegółowe wynagrodzenie ryczałtowe (tzw. „Detailpauschalvertrag”)
Globalne wynagrodzenie ryczałtowe (tzw. „Globalpauschalvertrag”)
W ramach tego rodzaju umowy o wynagrodzenie zakres prac koniecznych do finalizacji inwestycji bądź też do osiągnięcia celu połowicznego jest określany w sposób ogólny. Wykonawca otrzymuje zazwyczaj na podstawie funkcjonalnego opisu prac tzw. „funktionale Leistungsbeschreibung”, wytyczne tylko co do wyniku prac, bez określenia sposobu, w jaki te prace mają być wykonane. Strony mogą nałożyć obowiązek sporządzenia projektów na inwestora lub wykonawcę. W ramach globalnego wynagrodzenia ryczałtowego („Globalpauschalvertrag”) ryczałt pełni podwójną rolę, z racji tego, iż dotyczy zarówno wynagrodzenia, jak i robót budowlanych. W ramach tej umowy strony przenoszą ryzyko nieprawidłowego lub niekompletnego ustalenia zakresu prac lub ryzyko sporządzenia niepoprawnego projektu na wykonawcę.
Szczegółowe wynagrodzenie ryczałtowe (tzw. „Detailpauschalvertrag”)
Kolejnym rodzajem wynagrodzenia ryczałtowego jest umowa o szczegółowe wynagrodzenie ryczałtowe. Charakteryzuje się ona tym, że wykonawca otrzymuje dokładny spis robót, które zobowiązany jest wykonać (tzw. „Leistungsverzeichnis”) i za te roboty otrzyma z góry określoną kwotę wynagrodzenia. Rozróżnienie umowy o szczegółowe wynagrodzenie ryczałtowe oraz umowy o wynagrodzenie kosztorysowe często sprawia przedsiębiorstwom trudności. Jednak ze względu na doniosłe skutki, jakie związane są z tymi rodzajami wynagrodzeń, bardzo istotne jest dokładne ustalenie kategorii. Jeżeli na przykład strony umowy o roboty budowlane określiły najpierw wynagrodzenie, tak jak przy wynagrodzeniu kosztorysowym według przedmiaru i cen jednostkowych, by potem tak obliczone wynagrodzenie „zaokrąglić”, to nie ustaliły one w większości przypadków szczegółowego wynagrodzenia ryczałtowego, lecz wynagrodzenie kosztorysowe połączone z udzieleniem rabatu.
Rechtsanwalt Pawel Szlucho
TROJAN Rechtsanwaltsgesellschaft mbH
kanzlei-trojan.de/pl
