Fot.: pexels.com
Konwencja CMR jest aktem prawnym stosowanym do odpłatnych usług świadczonych w międzynarodowym samochodowym transporcie towarów, wykonywanym zarobkowo przez profesjonalnych przewoźników. Umowa o międzynarodowym przewozie drogowym towarów podpisana została w 1956 roku w Genewie. Nie stosuje się jej jednak do przewozów dokonywanych na mocy odrębnych międzynarodowych konwencji pocztowych, również do przewozu zwłok bądź też do przewozów ładunków należących do przesiedleńców (art. 1 ust. 4 Konwencji CMR). Konwencja CMR zawiera klauzulę ograniczającą odpowiedzialność przewodnika. W razie opóźnienia dostawy, jeżeli osoba uprawniona udowodni, że wynikła stąd dla niej szkoda przewoźnik obowiązany jest zapłacić odszkodowanie, które nie może przewyższać kwoty przewoźnego. W protokole nr 19 istotnie zmodyfikowano postanowienia art. 23 ust. 3 Konwencji CRM przyjęto bowiem inny miernik obliczania wysokości odszkodowania należnego od przewoźnika przez odwołanie się do tzw. specjalnego prawa ciągnienia.
Konwencja CRM ujednolica:
- dokumentację przewozową;
- przewozy wykonane przez następujących po sobie przewoźników;
- warunki umowy o przewóz drogowy towarów;
- odpowiedzialność przewoźnika;
- tryb skargi i reklamacji;
- roszczenia wynikające z przewozu.
Konwencja CMR reguluje również:
- obowiązki i odpowiedzialność nadawcy wobec przewoźnika;
- prawa nadawcy do rozporządzania towarem;
- prawa rozporządzania towarem przysługujące odbiorcy;
- warunki wydania towaru odbiorcy;
- możliwość odmowy przyjęcia ładunku przez odbiorcę;
- postępowanie przewoźnika z ładunkiem nieodebranym;
- reklamacje i roszczenia wynikające z przewozu, tryb i ich przedawnienie.
Co to jest list przewozowy?
Listem przewozowym według § 408 HGB nazywany jest dokument pisemny dokumentujący umowę przewozu, niebędący jednak warunkiem umowy. Wystawiany jest w trzech egzemplarzach (art. 5 Konwencji), z czego pierwszy egzemplarz spełnia ważną funkcję i zostaje u nadawcy, który wpisany jest w liście przewozowym, drugi egzemplarz wydany jest wraz z wydaniem przesyłki odbiorcy, natomiast trzeci przeznaczony jest dla przewoźnika jako dowód wykonania umowy przewozu. W praktyce natomiast liczba egzemplarzy jest większa z różnych przyczyn takich jak to, że spedytor zazwyczaj żąda przesłania dla siebie trzeciego egzemplarza. Liczba trzech listów jest obowiązkowa, do tego żeby formalna funkcja listu przewozowego była realizowana.
Nie zawsze treść listu przewozowego odpowiada rzeczywistej relacji prawnej jaka zachodzi między przewoźnikiem a jego zleceniodawcą. Ważne jest, że pierwszy egzemplarz listu przewozowego zostaje u nadawcy wskazanego w liście przewozowym i wraz z innymi danymi w nim wpisanymi stanowi dowód wydania przesyłki określonej w treści listu przewozowego. Rola pierwszego egzemplarza jest szczególna. Dokument ten zabezpiecza towar przed wydaniem nieuprawnionym i pełni tu ważną rolę. Bez okazania takiego dokumentu przewoźnik nie powinien wykonać instrukcji i powinien trzymać się treści listu przewozowego, co do miejsca przeznaczenia przesyłki. W liście zamieszcza się opis przesyłki. Istotne jest, aby zapis był zrozumiały i poddający się weryfikacji przez kierowcę działającego przy przyjmowaniu przesyłki w imieniu przewoźnika. Niezbędnym elementem opisu przesyłki jest waga, ponieważ w razie szkody w przesyłce odszkodowanie oblicza się przy uwzględnieniu wagi brutto utraconego lub uszkodzonego ładunku. Bardzo ważną częścią jest potwierdzenie odbioru ładunku. Stanowi ono pokwitowanie odbioru ładunku i drugiego egzemplarza listu przewozowego. W razie wątpliwości co do tożsamości odbierającego ładunek należy żądać wylegitymowanie się i wpisania numerów dokumentów do listu przewozowego, a także potwierdzenia uprawnień tej osoby do działania w imieniu odbiorcy.
Aż do przekazania listu przewozowego stronie odbiorczej bezpośredni przewoźnik jest zobowiązany do wypełnienia poleceń nadawcy, następnie odbiorcy. Te polecenia nie powinny jednak prowadzić do podziału ładunku.
